اکوتوریسم یا بومگردی

1 یا 1

واژه اکوتوریسم (بومگردی) در سال ۱۹۹۰ از دو واژه اکولوژیکال و توریسم ساخته شد که به اختصار به آن اکوتوریسم اطلاق شد . در تعریفی از بومگردی گفته اند : بومگردی سفری به منظور کسب دانش و مطالعه و تعریف و تمجید و لذت بردن از مناظر طبیعی ، گیاهان و جانوران است . مقصد سفر خصوصیات و نمود های فرهنگی جامعه محلی در دو زمان حال و گذشته مشاهده می شود . (۱)

در تعریفی دیگر آمده : بومگردی برای پیوند دادن سه عنوان گردشگری ، محیط زیست و ویژگی های فرهنگی استفاده می شود . (۲)

در ایتالیا برای اولین بار کاروانسرا های قدیمی ( پارادور) به عنوان اقامتگاه بومگردی استفاده شدند .

در نگاهی کلی اکوتوریسم سفری به مناطق بکر طبیعی برای لذت بردن و درک ویژگی های فرهنگی منطقه ، با حفظ مسئولیت پذیری بومگرد نسبت به ترویج حفاظت از محیط زیست و طبیعت و فرهنگ مردم بومی ، با هدف ارتقا و بهبود زندگی روستاییان و مردم محلی است . اقامتگاه بومگردی نیز همان خانه هایی هستند که روستاییان در آن زندگی می کنند که بر اساس مناطق طبیعی کشور و قرار گرفتن در اقلیم ها انواع مختلفی چون اقامتگاه کویری ، اقامتگاه ساحلی ، اقامتگاه جنگلی ، اقامتگاه کوهستانی ، اقامتگاه کنارچشمه ّهای آبگرم یا آب معدنی ، سایت پرنده نگری و ... دارد .

اقامتگاه های بومگردی به شکل و با طراحی سنتی از مصالح بومی منطقه ساخته شده اند که طبیعت گردان لذت خوردن غذاهای محلی ، خوابیدن در آرامش طبیعت و روستا ، دیدن آداب و رسوم ، لباس ، صنایع دستی روستاییان و شنیدن گویش محلی روستاییان را در آنجا تجربه می کنند .

بومگردی از نگاه سازمان های مرتبط محلی با طراحی سنتی و بومی است ، که توسط مردم بومی با لباس و گویش و فرهنگ بومی میزبانی می شود و تزیینات اتاق ها و محیط اقامتگاه تداعی گر حس فرهنگ و باور ها خورد و خوراک محلی یک خانواده بومی منطقه است . از سویی دیگر در نظر دارند که بومگرد با صرف هزینه ای کم به محیط جدید سفر کند و با یافتن آگاهی های زیست محیطی با طبیعت دوست و مهربان شود و نیاز هایش را مطابق قوانین طبیعت و امکانات سازگار با طبیعت و فرهنگ مردم بومی همسان کرده و برآورده کند .

از مزیای دیگر اقامتگاه های بومگردی برای منطقه ، رشد و توسعه اقتصادی و ارتقا سطح درآمد روستاییان و ایجاد فرصت های شغلی جدید است . بومگرد با محیط طبیعی (گیاهان ، جانوران) آشنا می شود و می آموزد که هر فرد باید به فرهنگ های میزبان بومی اش احترام بگذارد و مسئول پاکیزه نگهداشتن و حفظ محیط زیست و زیبایی های طبیعت است .

کوچ سرفینگ ، هاستل و هاستیگ نیز دنباب کننده این طرز تفکر و همشنینی با طبیعت هستند ، از کشور های برتر در این زمینه می توان از کاستاریکا ، نروژ ، پالوئو در اقیانوس آرام ، جزایر گالاپاگوس ، قطب جنوب ، ایسلند ، جنگل ها آمازون در برزیل و پرو ، آلاسکا نام برد .

بیشتر اقامتگاه های بومگردی دور از محیط شهری ، در کنار مزارع یا زیبایی های طبیعت قرار دارند و بومگردان را با مراحل کاشت و داشت و برداشت محصول ، رویش گل های منحصر به فرد و یا وقایع طبیعی مانند دیدن جاری شدن رودخانه های فصلی ، شفق قطبی ، خسوف یا کسوف در منطقه و ... آشنا می کند .

آرمان و منش میزبانان اقامتگاه و اهداف اقامتگاه بومگردی باید در راستای کاهش اثرات رفتار منفی و تخریبی برخی از افراد (گردشگران یا مردم محلی) بر محیط زیست و موجب عشق به طبیعت و زیبایی های معدود و محدودیت طبیعت باشد همچنین خود باید از دوست داران پیشرو و حافظان محیط زیست باشند . آنچه برای عده ای شعار است باید در مقام عمل به آن پایبند باشند .

به شعار های «نه به ریختن زباله »در طبیعت که عامل نابودی و آلودگی جنگل ها و دریا هاست ، « نه به پلاستیک » که عامل نابودی حیوانات خشکی و دریا ، « نه به ریختن ته سیگار » که عامل از بین برنده بسیاری از حشرات و پرندگان است ، و ... به صورت عملی عکس العمل نشان داده و همراه شوند. تا به جای آسیب رسیدن به طبیعت و فرهنگ مردم محلی ، به پایداری و توسعه و بهبود روند مثبت حفاظت از محیط زیست کمک شود .

فرهنگ بومگردی باید مشوق و ترغیب کننده بومگردان به حفاظت از محیط زیست باشد . بومگرد به طبیعت صرفا نگاه تفریحی ندارد ، محیط زیست را دست نخورده باقی می گذارد و آسیبی نمی زند . هدف از سفرش کشف طبیعت است و نگاهی آینده نگرانه به محیط زیست دارد . موجب ترویج فرهنگ اقلیم و دوستی بین اقوام است . بومگرد موجب تبلیغ از غذاها ، لباس ها ، گویش های محلی است . با نگاه مسئولیت پذیرانه اش موجب رشد و پایداری محیط زیست است . بومگرد به طبیعت و مردم بومی احترام می گذارد.

در پایان با توجه دقیق و رعایت نکات بالا ، بومگرد در خانه ای با معماری سنتی در بافتی قدیمی که بوی خوش کاهگل و چوب و گل های معطر باغچه را می دهد ، در محیط طبیعی همراه با شنیدن صدای جیرجیرک و پرندگان و آب جوی در بهار خواب و یا روی کرسی زیر درخت کنار حوض با چشم اندازی دلنواز ، با خدماتی که بومیان به او میدهند ، نهایت لذت را می برد .

پی نوشت :

۱ – Ceballos lascurain سال ۱۹۸۰

۲ – Ecological , Tourism , Ecotourism

۳ – Hetzer سال ۱۹۶۰